Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Bà Điểm Mới Nhất

Giáo xứ Bà Điểm là một trong những cộng đoàn Công Giáo có lịch sử hình thành lâu đời tại khu vực Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh. Bắt đầu từ một họ đạo nhỏ được thành lập vào năm 1863 dưới thời Đức Giáo Hoàng Piô IX và Đức Giám mục Dominique Lefèbvre (Đức Cha Ngãi), Giáo xứ Bà Điểm đã trải qua hơn một thế kỷ phát triển với nhiều giai đoạn thăng trầm. Từ những ngày đầu với số lượng giáo dân khiêm tốn, trải qua nhiều biến động của đất nước, chiến tranh và thời kỳ tái thiết, cộng đoàn ngày nay đã trở thành một giáo xứ ổn định với đời sống đức tin và sinh hoạt mục vụ phong phú.

Giai Đoạn 1: Hình Thành Họ Đạo Bà Điểm Từ Năm 1863 Đến Năm 1903

Theo tư liệu được lược trích từ Tạp chí Nam Kỳ Địa Phận năm 1917, Giáo xứ Bà Điểm trước đây có tên gọi là Họ Bà Điểm, do Cha Lý (Paulus Galy) thành lập vào năm 1863 (Quý Hợi), dưới triều đại Đức Thánh Giáo Hoàng Piô IX và thời Đức Giám mục Dominique Lefèbvre (Đức Cha Ngãi).

Thời điểm mới thành lập, họ đạo chỉ có khoảng 140 giáo dân. Tuy nhiên, sự ra đời của cộng đoàn gắn liền với một hoàn cảnh lịch sử đặc biệt khi quân đội Pháp chiếm được đồn Thuận Kiều và đóng quân lâu dài tại đây.

Do những người Pháp không thông thạo tiếng Việt, họ đã xin Cha Galy đến sinh sống trong đồn để hỗ trợ việc thông dịch. Trong thời gian này, mọi sinh hoạt và nhu cầu của Cha đều được chính quyền Pháp hỗ trợ.

Khi tình hình xã hội tại khu vực Bà Điểm có nhiều biến động, nhiều làng mạc của người Việt tiếp tục nổi dậy chống lại chính quyền Pháp. Một tin đồn lan truyền rằng quân Pháp sẽ phá hủy toàn bộ 18 thôn vườn trầu khiến người dân vô cùng lo sợ.

Ông Huyện Sở, khi đó đang giữ vai trò hương chức trong làng, cùng nhiều người dân đã tìm đến Cha Galy xin giúp đỡ, mong tránh khỏi cảnh tàn phá. Những người này cũng hứa sẽ trở lại đạo Công Giáo nếu được cứu giúp. Cha Galy đã trình bày sự việc với các sĩ quan Pháp, nhờ đó người dân trong vùng được bảo vệ và nhiều người đã gia nhập Giáo hội.

Năm 1863, quân Pháp trao cho Cha Galy một khu đất nhỏ, chính là nơi xây dựng Nhà thờ Bà Điểm ngày nay. Trên mảnh đất này, Cha đã dựng một nhà thờ tranh vừa làm nơi ở, vừa làm nhà nguyện và nơi dạy giáo lý cho các tân tòng.

Đến năm 1865, một nhà nguyện nhỏ bằng gỗ, lợp ngói được xây dựng. Dù tuổi cao và sức khỏe yếu, Cha Galy vẫn không ngừng truyền bá Tin Mừng, mở rộng việc truyền giáo đến nhiều vùng lân cận như Mỹ Huê, Thới Thượng, Vĩnh Lộc. Tại các nơi này, hàng chục người đã trở thành tín hữu Công Giáo nhờ sự hướng dẫn và chăm sóc của Cha.

Không chỉ rao giảng đức tin, Cha Galy còn thường xuyên giúp đỡ các tân tòng về vật chất. Mỗi Chúa Nhật, các Kitô hữu từ nhiều làng khác nhau đều quy tụ về Bà Điểm tham dự Thánh lễ và dùng bữa do chính Cha chuẩn bị.

Sau gần bảy năm phục vụ tại Bà Điểm, Cha Galy qua đời ngày 15 tháng 10 năm 1869. Thi hài của Cha được an táng tại Đất Thánh Bà Điểm giữa cộng đoàn mà Ngài đã xây dựng.

Sau khi Cha Galy qua đời, vì không có linh mục thường xuyên cư trú tại họ đạo nên số giáo dân dần giảm sút. Một số người đã bỏ đạo, đến năm 1911 số bổn đạo chỉ còn khoảng 60–70 người. Khi đó, họ đạo chỉ có đất xây nhà thờ, chưa có nhà cha sở và không có nguồn lợi riêng.

Sau nhiều lần thay đổi linh mục phụ trách, các cha lần lượt đến phục vụ Họ Bà Điểm gồm:

• Cha Thành phục vụ khoảng một năm rưỡi.
• Cha Vĩnh (P. Le Vicent) chăm sóc họ đạo đến năm 1874.
• Năm 1874, thời Đức Giám mục Isidor François Joseph Colombert (Đức Cha Mỹ), Cha Báu thay thế Cha Vĩnh.
• Năm 1877, Cha Điều thay Cha Báu và coi sóc Họ Bà Điểm đến năm 1881.
• Năm 1881, Cha Thạch đến phục vụ.
• Năm 1903, Cha Chinh đến giúp họ đạo dưới thời Đức Giám mục Lucien Émile Mossard (Đức Cha Mão).

Trong thời gian Cha Điều coi sóc, nhà thờ Bà Điểm được xây dựng lại khoảng từ năm 1877 đến 1881. Tuy nhiên, công trình sau đó bị xuống cấp. Đến năm 1903, Cha Chinh đã cho xây dựng một nhà thờ mới cho cộng đoàn.

Giai Đoạn 2: Giáo Xứ Bà Điểm Từ Năm 1903 Đến Năm 1954

Giai đoạn từ năm 1903 đến năm 1954 hiện còn rất ít tư liệu do nhiều tài liệu lịch sử bị thất lạc theo thời gian.

Tuy nhiên, một số ghi chép còn lưu lại danh sách các nữ tu đã cộng tác trong công tác mục vụ tại Họ Bà Điểm từ năm 1928 đến năm 1945.

Trong đó có:

• Dì Tỏ phục vụ khoảng 5 năm.
• Dì Muôn phục vụ khoảng 6 năm.
• Dì Maria Đặng Thị Mến cộng tác trong 8 năm, từ năm 1938 đến năm 1945.

Từ năm 1946 đến năm 1954, các Dì tạm ngưng hoạt động tại họ đạo.

Giai Đoạn 3: Giáo Xứ Bà Điểm Trong Thời Kỳ 1954 Đến Năm 1975

Năm 1954 đánh dấu một giai đoạn biến động lớn trong lịch sử Việt Nam khi Hiệp định Genève ngày 21/7/1954 chia đôi đất nước tại vĩ tuyến 17. Sau sự kiện này, gần một triệu người miền Bắc di cư vào miền Nam, kéo theo sự phát triển nhanh chóng của nhiều giáo phận và cộng đoàn Công Giáo.

Trong giai đoạn 1954–1975, tư liệu về Giáo xứ Bà Điểm không còn đầy đủ. Tuy nhiên, đây là thời kỳ đầy khó khăn khi đất nước trải qua chiến tranh, thiên tai và nhiều biến cố xã hội.

Năm 1964, giáo xứ chịu ảnh hưởng bởi bão lụt lớn. Đến năm 1972, một trận hỏa hoạn gây ảnh hưởng đến đời sống cộng đoàn. Khi năm 1975 đến, nhiều linh mục đã qua đời hoặc đi nước ngoài, chỉ còn Cha Tôma Trần Quốc Phú tiếp tục hiện diện.

Các linh mục từng phục vụ tại Giáo xứ Bà Điểm trong giai đoạn này gồm:

• 1954–1957: Cha Thời.
• 1957–1962: Cha Thiên.
• 1962–1964: Cha Khánh và Cha Thời.
• 1964–1971: Cha Nhạn, Cha Phan, Cha Ngọc.
• 1971–1972: Cha Thời.
• 1972–1973: Cha Phú.
• 1973–1975: Cha Thời.

Ngoài ra còn có các linh mục khác thỉnh thoảng đến dâng lễ và cử hành bí tích như Cha Vũ Hân và Cha Vinh Sơn Bùi Quang Điện.

Trong thời gian Cha Thiên phục vụ, Ban Hành Xứ đầu tiên được thành lập vào nhiệm kỳ 1960–1962 với ông Lê Văn Út làm chủ tịch cùng sự cộng tác của ông Tám Hằng. Sau khi ông Lê Văn Út qua đời vào tháng 8 năm 1963, do hoàn cảnh chiến tranh, hoạt động của Ban Hành Xứ tạm ngưng.

Giai Đoạn 4: Giáo Xứ Bà Điểm Từ Năm 1975 Đến Năm 2004

Sau năm 1975, Giáo xứ Bà Điểm bước vào giai đoạn ổn định hơn nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn do điều kiện xã hội và thiếu hụt tư liệu lịch sử.

Từ năm 1975 đến năm 1977, một số linh mục đến giúp dâng lễ tại giáo xứ như Cha Diên, Cha Hưng, Cha Phan và Cha Hiếu.

Trong thời gian này, Ban Hành Xứ nhiệm kỳ thứ hai được thành lập với các thành viên gồm Chú Mười Vân, Chú Sáu Nhỏ và Chú Ba Tánh. Tuy nhiên, sau đó do Cha Phan đi cải tạo và qua đời, Ban Hành Xứ tạm ngưng hoạt động.

Từ năm 1977 đến năm 1985, Cha Giuse Trần Văn Đắc phục vụ Giáo xứ Bà Điểm. Trong thời gian này, Cha đã mở rộng khuôn viên và xây dựng một nhà thờ mới hoàn toàn vào năm 1982.

Do hoàn cảnh thời cuộc, Ban Hành Xứ được gọi là Ban Thiện Chí, gồm Chú Mười Vân và Chú Sáu Nhỏ trong nhiệm kỳ 1980–1982. Sau đó, ban tiếp tục hoạt động trở lại vào năm 1984 với các thành viên Chú Chín Khánh, Chú Sáu Nhỏ và Chú Tuấn Anh.

Sau Cha Đắc, Cha Thống phục vụ từ năm 1985 đến năm 1992. Tiếp đó, Cha Gioan Kim Trần Tử Hải coi sóc giáo xứ từ năm 1992 đến năm 1997. Trong thời gian này, Cha Hải sửa sang Cung Thánh và xây dựng nhà Giáo lý.

Năm 1997, Cha Phanxicô Xaviê Trần Văn Thi thay thế Cha Hải và phục vụ đến năm 1999. Trong giai đoạn này, các nữ tu Dòng Mến Thánh Giá đã xây dựng tường rào khuôn viên nhà thờ.

Năm 1999, Cha Antôn Phạm Gia Thuấn được bổ nhiệm kiêm nhiệm Giáo xứ Bà Điểm. Cùng với sự hỗ trợ của các Cha Hổ, Cha Quang và Cha Cường, giáo xứ từng bước được củng cố, sửa chữa và hoàn thiện cơ sở vật chất.

Ngày 28/8/2003, Đức Tổng Giám mục Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh bổ nhiệm Cha Phêrô Trần Văn Thanh làm Chánh xứ Bà Điểm.

Ngày 30/9/2003, Cha Phêrô Trần Văn Thanh chính thức nhận nhiệm sở. Trong thời gian phục vụ, Cha chú trọng xây dựng cộng đoàn, chăm lo đời sống giáo dân, phát triển các đoàn thể mục vụ, đặc biệt quan tâm đến thiếu nhi.

Đến cuối năm 2009, do sức khỏe giảm sút kéo dài, Cha xin nghỉ dưỡng bệnh và rời Giáo xứ.

Ngày 18/8/2011, Đức Hồng y Gioan Baotixita bổ nhiệm Cha Phêrô Nguyễn Văn Bắc làm Chánh xứ Bà Điểm. Cha tiếp tục duy trì các hoạt động mục vụ, Hội đồng Mục vụ và các đoàn thể trong giáo xứ.

Hành Trình Hơn Một Thế Kỷ Xây Dựng Và Phát Triển

Năm 2004, Giáo xứ Bà Điểm tiến hành ghi lại các sự kiện lịch sử, dữ liệu và thống kê quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển. Công trình lược sử này được Cha Phêrô Trần Văn Thanh sưu tầm và biên soạn trong thời gian Ngài làm Chánh xứ.

Từ một họ đạo nhỏ được thành lập năm 1863 với khoảng 140 giáo dân, Giáo xứ Bà Điểm đã trải qua hơn 160 năm với nhiều biến cố nhưng vẫn giữ vững đời sống đức tin. Những đóng góp của các linh mục, tu sĩ và giáo dân qua từng thời kỳ đã tạo nên một cộng đoàn ngày càng trưởng thành, đoàn kết và phát triển.

1. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Anton Vĩnh Phước Mới Nhất
2. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Anton Padova Mới Nhất (Tân Bình)
3. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ An tôn Cầu Ông Lãnh Mới Nhất