Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Mẫu Tâm Mới Nhất (Tân Bình, TPHCM)

Giáo xứ Mẫu Tâm được hình thành từ cộng đoàn Công Giáo miền Bắc di cư vào miền Nam sau Hiệp định Genève năm 1954. Từ những ngày đầu phải sinh hoạt trong trại tạm cư Tân Sơn Nhất, giáo dân đã cùng các linh mục từng bước xây dựng nơi cầu nguyện, trường học và các công trình phục vụ đời sống cộng đoàn. Trải qua nhiều lần xây dựng, mở rộng và trùng tu, Giáo xứ Mẫu Tâm dần phát triển thành một cộng đoàn ổn định, gắn với hành trình phục vụ của nhiều thế hệ linh mục và giáo dân.

Những Ngày Đầu Tại Trại Tạm Cư Tân Sơn Nhất Năm 1954

Sau Hiệp định Genève năm 1954, một số lượng khá đông người dân từ miền Bắc di cư vào miền Nam bằng nhiều phương tiện khác nhau, trong đó có đường thủy từ Hải Phòng. Phần đông trong số họ là giáo dân có nguồn gốc từ Bùi Chu – Phát Diệm và Sa Châu.

Khi đến Sài Gòn, bà con được đưa về trại tạm cư Tân Sơn Nhất, khu vực ngày nay thuộc Công viên Hoàng Văn Thụ, phường 2, quận Tân Bình. Cuộc sống ban đầu còn nhiều thiếu thốn khi các gia đình phải ở tạm trong những căn nhà bạt lớn với sàn làm bằng ván.

Dù điều kiện sinh hoạt còn khó khăn, đời sống đức tin vẫn luôn được cộng đoàn đặc biệt quan tâm. Tại góc Đông Bắc của trại, một dãy nhà năm gian được dựng lên bằng cột gỗ vuông, mái tôn và vách ghép ván cao khoảng một mét.

Không gian này vừa được sử dụng làm văn phòng tiếp nhận và phân phối nhu yếu phẩm, vừa trở thành nhà nguyện của cộng đoàn.

Mỗi buổi sáng, Cha Cố Augustinô Nguyễn Văn Tra từ Tiểu Chủng viện Phaolô Phát Diệm tại Phú Nhuận về đây dâng Thánh lễ, giúp giáo dân duy trì đời sống cầu nguyện trong những ngày đầu nơi vùng đất mới.

Hình Thành Cộng Đoàn Mẫu Tâm Đầu Năm 1955

Đầu năm 1955, trại tạm cư Tân Sơn Nhất được giải tỏa. Dưới sự hướng dẫn của Cha Cố Augustinô Nguyễn Văn Tra, nhóm giáo dân gốc Bùi Chu – Phát Diệm được chuyển đến một khu đất trống của người Pháp, vốn là vùng ruộng khô cằn.

Chính tại khu vực này, cộng đoàn từng bước ổn định cuộc sống và đặt nền móng cho Giáo xứ Mẫu Tâm ngày nay.

Trong khi đó, một số giáo dân gốc Sa Châu đi theo Cha Cố Đaminh Mai Ngọc Khuê để hình thành Giáo xứ Tân Sa Châu.

Từ thời điểm này, Mẫu Tâm và Tân Sa Châu cũng trở thành những địa danh thuộc ấp Tân Sa Châu, xã Tân Sơn Hòa, quận Tân Bình, tỉnh Gia Định.

Những ngày đầu tại nơi ở mới, cộng đoàn vẫn chưa có nhà thờ chính thức. Để duy trì việc tham dự Thánh lễ và đời sống tâm linh, mỗi buổi sáng giáo dân lại quy tụ tại khu vực Lăng Cha Cả, nơi an táng Đức Cố Giám mục Bá Đa Lộc.

Xây Dựng Ngôi Nhà Thờ Mẫu Tâm Đầu Tiên

Với mong muốn có một nơi thờ phượng ổn định, giáo dân cùng Cha Cố Augustinô Nguyễn Văn Tra đã chung sức xây dựng nhà thờ đầu tiên mang tên Mẫu Tâm.

Ngôi nhà thờ ban đầu được dựng khá đơn sơ bằng cột gỗ vuông, mái lá và vách ghép ván. Công trình tọa lạc tại số 163A đường Võ Tánh nối dài, gần Lăng Cha Cả.

Địa chỉ này ngày nay được đổi thành 389 đường Hoàng Văn Thụ, phường 2, quận Tân Bình, TP.HCM.

Sự ra đời của ngôi nhà thờ đầu tiên đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình ổn định đời sống Công Giáo của cộng đoàn Mẫu Tâm.

Thành Lập Trường Tiểu Học Tư Thục Phaolô Bột

Sau khi hoàn thành nhà thờ, Cha Cố Augustinô Nguyễn Văn Tra nhận thấy việc giáo dục con em trong giáo xứ cũng là một nhu cầu cần được quan tâm.

Cha cho xây dựng song song với nhà thờ một dãy phòng học bằng vật liệu nhẹ và đặt tên là Trường Tiểu Học Tư Thục Phaolô Bột.

Ngôi trường không chỉ phục vụ nhu cầu học tập của con em giáo dân mà còn góp phần hình thành một môi trường giáo dục ngay trong cộng đoàn.

Cùng với sự ổn định của đời sống dân cư, một khu chợ nhỏ cũng dần xuất hiện trong khu vực và được gọi là Chợ Lăng Cha Cả. Khu chợ này tiếp tục tồn tại qua nhiều năm và trở thành một địa danh quen thuộc của người dân địa phương.

Cha Antôn Nguyễn Văn Thủy Tiếp Nhận Giáo Xứ Năm 1957

Năm 1957, Cha Cố Augustinô Nguyễn Văn Tra được bề trên điều về làm Tổng Giám thị Tiểu Chủng viện Phaolô – Phát Diệm tại Phú Nhuận.

Đến tháng 8 năm 1957, Cha Cố Antôn Nguyễn Văn Thủy, từ Giáo xứ Tân Châu thuộc khu vực Quang Trung – Hóc Môn, được bổ nhiệm làm Chánh xứ Mẫu Tâm.

Đây là giai đoạn Giáo xứ Mẫu Tâm bắt đầu có thêm nhiều bước phát triển về cơ sở vật chất và đời sống cộng đoàn.

Xây Dựng Lại Nhà Thờ Lần Thứ Nhất Năm 1959

Hai năm sau khi Cha Antôn Nguyễn Văn Thủy nhận nhiệm vụ, vào năm 1959, nhà thờ Mẫu Tâm được xây dựng lại lần thứ nhất trên khu đất hiện nay.

Khác với ngôi nhà thờ bằng gỗ và mái lá trước đó, công trình mới được xây dựng bằng vật liệu bán kiên cố với cột gạch, tường xây và cửa gỗ, tạo nên một không gian rộng rãi và khang trang hơn.

Quá trình xây dựng gặp không ít khó khăn. Khi phần tường, vì kèo và xà gồ đã hoàn thành thì giáo xứ vẫn chưa có vật liệu để lợp mái.

Nhờ sự hỗ trợ của Đức Cố Giám mục Harnet, Giám đốc Caritas Hoa Kỳ, mái nhà thờ sau đó được hoàn thiện bằng fibro ciment.

Cũng trong giai đoạn này, Trường dạy cắt may Khiết Tâm được thành lập nhằm tạo điều kiện để con em trong giáo xứ được học nghề và có thêm cơ hội ổn định cuộc sống.

Tháp Chuông Và Quả Chuông Được Đặt Mua Tại Pháp

Một tháp chuông cao khoảng 28 mét cũng được xây dựng trong khuôn viên giáo xứ. Tháp có kết cấu gồm bốn trụ bằng ống sắt và mái tôn, được đặt ở góc sân bên trái phía cuối nhà thờ, khu vực ngày nay là nơi đặt phù điêu 117 Thánh Tử Đạo Việt Nam.

Đặc biệt, quả chuông của giáo xứ được đặt mua từ Pháp.

Trải qua nhiều biến cố lịch sử cũng như những thay đổi về con người và cảnh quan, quả chuông vẫn được gìn giữ và tiếp tục ngân vang trong các dịp lễ trọng, nghi thức hôn phối hay khi cộng đoàn tiễn biệt một người giáo dân qua đời.

Tiếng chuông vì thế đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của nhiều thế hệ giáo dân Mẫu Tâm.

Mở Rộng Nhà Thờ Khi Giáo Dân Ngày Càng Đông

Khi số lượng giáo dân ngày càng tăng, Cha Cố Antôn Nguyễn Văn Thủy cùng cộng đoàn quyết định mở rộng thêm một gian ở phía cuối nhà thờ.

Trong lần sửa chữa này, phần tường cuối nhà thờ được xây cao hơn để đặt tòa tôn kính Đức Maria Mẫu Tâm.

Tượng Đức Maria Mẫu Tâm được làm bằng ciment, cao khoảng 1,6 mét. Dưới chân tượng còn lưu lại niên hiệu ghi dấu thời điểm hoàn thành công trình.

Việc mở rộng vừa đáp ứng nhu cầu tham dự phụng vụ của cộng đoàn, vừa tạo thêm dấu ấn riêng cho không gian Thánh đường.

Chuyển Trường Tiểu Học Và Xây Trường Mới

Cuối năm 1962, trong thời gian tiến hành sửa chữa, để việc học của các em trong và ngoài giáo xứ không bị gián đoạn, Cha Cố Antôn Nguyễn Văn Thủy quyết định chuyển trường tiểu học sang khu đất rộng cạnh nghĩa trang Bưu điện cũ.

Việc này nhận được sự hỗ trợ của ông bà Đào Nhật Tiến, chủ sở hữu khu đất.

Đến năm 1968, sau khi công trình trường mới hoàn tất, trường được chuyển trở lại khu vực giáo xứ với cơ sở kiên cố gồm một tầng trệt và một tầng lầu.

Cũng trong năm 1968, Đức Cố Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình cử tân linh mục Giuse Dương Như Hoan về phục vụ với tư cách Phó xứ đầu tiên của Giáo xứ Mẫu Tâm.

Cha Antôn Nguyễn Văn Luận Trở Thành Chánh Xứ Năm 1970

Mùa Thu năm 1970, Cha Cố Antôn Nguyễn Văn Thủy xin nghỉ hưu tại Nhà hưu dưỡng Phát Diệm ở Xóm Mới, Gò Vấp. Cha qua đời ngày 11/07/1995.

Tháng 8 năm 1970, theo sự bổ nhiệm của Tòa Tổng Giám mục, Cha Giuse Dương Như Hoan được chuyển về làm Phó xứ Phát Diệm.

Cùng thời điểm, Cha Cố Antôn Nguyễn Văn Luận, nguyên Phó xứ Phát Diệm, được bổ nhiệm làm Chánh xứ Mẫu Tâm.

Sau khi tiếp nhận giáo xứ, Cha Antôn Nguyễn Văn Luận nhận thấy nhu cầu học hỏi giáo lý của thiếu nhi cũng như nhu cầu sinh hoạt tinh thần của cộng đoàn ngày càng lớn.

Cha cùng Hội đồng Mục vụ bàn bạc kế hoạch mở rộng và xây dựng lại nhà thờ với kết cấu kiên cố hơn, trong đó cột, mái và trần đều được làm bằng bê tông cốt thép.

Mọi thành phần trong giáo xứ được kêu gọi cùng chung tay đóng góp công sức, tài chính và lòng nhiệt thành để xây dựng ngôi Thánh đường mới.

Đặt Viên Đá Đầu Tiên Xây Nhà Thờ Năm 1971

Ngày 22/08/1971, Đức Cố Giám mục phụ tá Phanxicô Xaviê Trần Thanh Khâm về Giáo xứ Mẫu Tâm dâng Thánh lễ và chủ sự nghi thức đặt viên đá đầu tiên cho công trình xây dựng.

Đến ngày 01/12/1971, Cha Cố Antôn Nguyễn Văn Luận chính thức cho khởi công xây dựng.

Nguồn kinh phí chủ yếu đến từ sự tiết kiệm, đóng góp của giáo dân cùng sự hỗ trợ của các ân nhân xa gần.

Tinh thần chung sức của cộng đoàn đã giúp công trình được triển khai tương đối nhanh chóng.

Khánh Thành Thánh Đường Mẫu Tâm Năm 1972

Sau chưa đầy một năm xây dựng, vào dịp lễ kính Đức Mẹ Hồn Xác Về Trời ngày 20/08/1972, Đức Cố Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình về chủ sự lễ khánh thành ngôi Thánh đường mới.

Nhà thờ có chiều dài khoảng 34 mét, rộng 12 mét và cao khoảng 11 mét. Chung quanh khuôn viên có tường rào, cổng và tháp chuông.

Nằm song song trong khuôn viên nhà thờ là Trường Tiểu học Phaolô Bột, cũng được xây dựng lại với quy mô một tầng trệt, hai tầng lầu và một sân thượng rộng rãi.

Bên trong Thánh đường, phần đầu là khu vực cung Thánh có không gian đủ rộng để khoảng 20 linh mục cùng đồng tế.

Tượng Chúa chịu nạn được đặt ở vị trí trung tâm phía trên cao, trong khi tượng Đức Maria Mân Côi và Thánh Giuse Bảo Trợ được đặt cân đối hai bên.

Bàn thờ và tòa giảng khi ấy được làm bằng gỗ bọc mica.

Khu vực dành cho giáo dân được bố trí bốn hàng ghế, với sức chứa khoảng 600 người tham dự Thánh lễ.

Phía cuối Thánh đường có gác đàn dành cho các ca đoàn. Một hành lang nhỏ cùng một kho cũng được sử dụng làm nơi lưu giữ hài cốt. Về sau, phòng hài cốt được chuyển lên tầng một của khu trường học sau khi nơi này được sửa chữa.

Những Thay Đổi Sau Năm 1975

Sau năm 1975, ngôi trường trong khuôn viên giáo xứ được Nhà nước tiếp quản. Một tầng mới được xây thêm trên phần sân thượng có sẵn để thành lập trường học mang tên Nguyễn Thanh Tuyền.

Trong thời gian này, việc tổ chức dạy và học giáo lý tại giáo xứ gặp nhiều khó khăn và có giai đoạn bị gián đoạn.

Trong khi đó, số lượng thiếu nhi cần học giáo lý ngày càng tăng nhưng giáo xứ lại thiếu phòng học và không gian sinh hoạt dành cho các hội đoàn.

Đây trở thành một trong những vấn đề được Cha Chánh xứ và Hội đồng Mục vụ đặc biệt quan tâm trong những năm tiếp theo.

Xây Dựng Nhà Giáo Lý Năm 1998

Trước nhu cầu thực tế của cộng đoàn, đến năm 1998, Cha Cố Antôn Nguyễn Văn Luận cùng Hội đồng Mục vụ quyết định tái thiết và mở rộng một phần nhà xứ.

Công trình được cơi nới thành quy mô một tầng trệt và ba tầng lầu, vừa phục vụ các hoạt động mục vụ, vừa tạo nơi học giáo lý cho thiếu nhi cũng như không gian sinh hoạt cho các đoàn thể.

Việc xây dựng và hoàn thiện nhà giáo lý được thực hiện trong khoảng ba tháng.

Công trình mới đã góp phần giải quyết đáng kể tình trạng thiếu phòng học và địa điểm sinh hoạt của cộng đoàn trong thời gian đó.

Cha Phêrô Nguyễn Văn Tâm Tiếp Nhận Giáo Xứ Năm 2001

Sau nhiều năm sử dụng, cơ sở vật chất của nhà thờ bắt đầu xuống cấp. Đồng thời, số lượng giáo dân tham dự Thánh lễ ngày càng tăng, đặc biệt vào Chúa Nhật và các ngày lễ trọng.

Bên cạnh giáo dân thường trú, số người tạm cư trên địa bàn đến tham dự Thánh lễ cũng chiếm một tỷ lệ đáng kể, khiến không gian nhà thờ ngày càng trở nên chật hẹp.

Ngày 27/10/2001, Linh mục Phêrô Nguyễn Văn Tâm nhận quyết định bổ nhiệm của Tòa Tổng Giám mục và chính thức tiếp nhận Giáo xứ Mẫu Tâm, thay Cha Cố Antôn Nguyễn Văn Luận nghỉ hưu.

Cha Cố Antôn Nguyễn Văn Luận qua đời ngày 24/12/2003.

Với tinh thần năng động và nhiệt huyết, Cha Phêrô Nguyễn Văn Tâm cùng Hội đồng Mục vụ bắt đầu nghiên cứu nhiều phương án nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu mục vụ và sinh hoạt của giáo dân.

Một trong những công việc được chú trọng là tìm phương án xin lại ngôi trường để có thêm phòng học giáo lý, nơi sinh hoạt cho các đoàn thể và ca đoàn.

Trùng Tu Và Nâng Cấp Thánh Đường Năm 2004

Đến tháng 5 năm 2004, Cha Phêrô Nguyễn Văn Tâm cùng Hội đồng Mục vụ tiếp tục bàn bạc các phương án trùng tu và nâng cấp Thánh đường Mẫu Tâm.

Công trình chính thức được khởi công vào ngày 03/07/2004.

Sau gần sáu tháng thi công, việc trùng tu hoàn thành vào ngày 24/12/2004, đúng vào thời điểm cộng đoàn chuẩn bị mừng lễ Giáng Sinh.

Đợt nâng cấp này tiếp tục góp phần cải thiện cơ sở vật chất của giáo xứ, đáp ứng nhu cầu phụng vụ và sinh hoạt ngày càng lớn của cộng đoàn.

Hành Trình Phát Triển Của Giáo Xứ Mẫu Tâm

Từ một cộng đoàn di cư phải sinh sống trong những căn nhà bạt tại trại Tân Sơn Nhất năm 1954, Giáo xứ Mẫu Tâm đã trải qua nhiều giai đoạn hình thành, xây dựng và phát triển.

Những ngôi nhà nguyện đơn sơ, nhà thờ mái lá, trường học bằng vật liệu nhẹ dần được thay thế bằng Thánh đường, nhà giáo lý và các công trình kiên cố hơn.

Hành trình ấy gắn liền với sự phục vụ của các linh mục như Cha Augustinô Nguyễn Văn Tra, Cha Antôn Nguyễn Văn Thủy, Cha Antôn Nguyễn Văn Luận, Cha Giuse Dương Như Hoan và Cha Phêrô Nguyễn Văn Tâm, cùng sự đóng góp của nhiều thế hệ giáo dân và ân nhân.

Qua thời gian, Giáo xứ Mẫu Tâm không chỉ trở thành nơi cử hành phụng vụ mà còn là mái nhà chung, nơi cộng đoàn gặp gỡ, học hỏi giáo lý, sinh hoạt và tiếp tục gìn giữ đời sống đức tin được truyền lại từ những ngày đầu hình thành.

1. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Mai Khôi Mới Nhất (Quận 3)
2. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Mai Anh Mới Nhất
3. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Lạng Sơn Mới Nhất (Gò Vấp, TPHCM)