Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Vĩnh Hoà Mới Nhất (Quận 11, TPHCM)

Giáo xứ Vĩnh Hòa là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hình thành gắn liền với làn sóng di cư năm 1954 của những giáo dân miền Bắc vào Nam. Từ những ngày đầu khai phá vùng đất Phú Thọ Hòa với cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, bà con đã cùng nhau xây dựng đời sống đức tin, dựng nên những nhà nguyện đơn sơ và từng bước phát triển thành một cộng đoàn đông đảo, đoàn kết như ngày nay.

Thời kỳ đầu hình thành cộng đoàn Vĩnh Hòa (1954 – 1958)

Cuộc hành trình di cư sau năm 1954

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước Việt Nam bước vào giai đoạn chia cắt hai miền. Trong hoàn cảnh đó, nhiều gia đình Công giáo miền Bắc đã rời bỏ quê hương để tìm kiếm một nơi sinh sống mới, với mong muốn giữ gìn đời sống đức tin và xây dựng tương lai ổn định hơn.

Hành trang của nhiều người khi ra đi chỉ là những vật dụng đơn sơ cùng niềm tin vào Thiên Chúa, Đức Mẹ và các Thánh. Khoảng một triệu người đã di cư vào miền Nam, trong đó có đông đảo tín hữu Công giáo.

Sau khi đến miền Nam, nhiều gia đình được tiếp nhận tại các khu tạm cư như Lạc An, Hố Nai, Biên Hòa, Củ Chi… Tuy nhiên, do điều kiện sinh sống và sản xuất tại một số nơi chưa phù hợp, nhiều người tiếp tục tìm đến khu vực Sài Gòn – Chợ Lớn để tìm kế sinh nhai và ổn định cuộc sống.

Những bước chân đầu tiên đến vùng đất Phú Thọ Hòa

Năm 1955, trong hành trình tìm nơi lập nghiệp, ông cụ Kiên cùng con trai lớn là ông Hưng từ Lạc An đến vùng Phú Thọ Hòa, thuộc quận 6, Sài Gòn. Hai cha con được gia đình ông bà cụ Phiến cho ở nhờ tại khu Giếng Nước Huê Kỳ (nay thuộc khu vực Thăng Long).

Nhận thấy nơi đây có vùng đất hoang là dấu tích các lều trại cũ của quân đội Nhật, các cụ bắt đầu tìm cách khai phá để sinh sống. Những căn lều bỏ hoang có chiều dài khoảng 10m, rộng khoảng 5m trở thành nơi trú ngụ ban đầu của những người đến lập nghiệp.

Sau đó, các cụ Mục Thấm, cụ Dung và cụ Tư Mẫn lần lượt đến dựng lều, khai hoang đất đai để trồng trọt. Nhận thấy vùng đất Phú Thọ Hòa màu mỡ, gần đô thành, thuận lợi cho cuộc sống, các cụ đã giữ đất để đón những người đồng hương Vĩnh Phúc tiếp tục đến định cư.

Thông tin về vùng đất mới nhanh chóng lan truyền đến các khu vực Lạc An, Hố Nai, Biên Hòa, Củ Chi. Từ năm 1956, nhiều gia đình Công giáo bắt đầu chuyển về Phú Thọ Hòa sinh sống.

Quá trình định cư và xây dựng cộng đồng Vĩnh Hòa

Khoảng năm 1956, nhiều gia đình từ Lạc An đến lập nghiệp tại Phú Thọ Hòa như cụ Tuyển Công, cụ Thứ Ngưỡng, ông Mục Hách, cụ Chỉ Hanh, cụ Bô Trường ở khu trên; cùng các gia đình cụ Tự, ông Tổng Mậu, cụ Bô Du, ông Mục Tại, ông Mục Đạc ở khu dưới.

Đến khoảng năm 1958, số lượng bà con Công giáo từ nhiều nơi tiếp tục đổ về ngày càng đông. Những vùng đất hoang được bà con tự khai phá, còn những khu đất đã có người khai phá trước đó thì được mua lại trên tinh thần trân trọng công sức của người đi trước.

Đặc điểm vùng đất Phú Thọ Hòa thời kỳ đầu

Khi mới đến định cư, khu vực Phú Thọ Hòa còn rất hoang sơ. Lấy nhà nguyện sau này làm trung tâm, vùng đất được mô tả như sau:

• Hướng Đông (khu Phaolô ngày nay): trước đây là vườn hoa lài của người Hoa, phía trên có lò ve chai và một số gia đình làng Dũng Kim.
• Hướng Tây (khu Mông Triệu ngày nay): từng là bãi rác Đô Thành kéo dài đến khu vực đường Ông Ích Khiêm.
• Hướng Bắc (khu Vinh Sơn ngày nay): từ hẻm 506 về nhà nguyện là vùng đất bà con canh tác; phía trên là khu mả Thông Hiệp của một gia đình người Hoa.
• Hướng Nam (khu Đa Minh ngày nay): đất nhà nguyện kéo dài đến cánh đồng lúa, phần đất này có nguồn gốc từ đất của ông Xã Nệ nhượng lại cho bà con.

Trong hoàn cảnh cùng quê hương, cùng chung niềm tin Công giáo, bà con Vĩnh Hòa luôn sống đoàn kết và giúp đỡ nhau. Khi có gia đình mới đến, mọi người cùng chung tay dựng nhà, hỗ trợ ổn định cuộc sống.

Giai đoạn 1957 – 1958, một số gia đình thuộc các làng Hòa Khánh, Lương Hội, Sài Quất, Thanh Sầm, Kim Bảng cũng đến sinh sống, tuy nhiên phần lớn cư dân vẫn là người gốc Vĩnh Phúc.

Giai đoạn lập nhà nguyện Vĩnh Hòa (1958 – 1968)

Sau khi cuộc sống dần ổn định, số lượng giáo dân ngày càng tăng. Bà con vẫn tham gia sinh hoạt tại nhà thờ xứ, nam giới tham gia hội Phạt Tạ Thánh Tâm, nữ giới tham gia hội Con Đức Mẹ, các cụ Dòng Ba Đaminh duy trì việc đọc kinh hằng ngày.

Các em thiếu nhi cũng được hướng dẫn học giáo lý và tham dự Thánh lễ. Tuy nhiên, việc đi lại đến nhà thờ xứ gặp nhiều khó khăn, nhất là với người lớn tuổi do đường xa, trời mưa lầy lội.

Từ nhu cầu thực tế đó, bà con mong muốn có một nơi đọc kinh chung và có linh mục đến chăm sóc đời sống tinh thần cho cộng đoàn.

Xây dựng nhà nguyện Vĩnh Hòa lần thứ nhất

Năm 1958, các cụ Mục Đẳng, Mục Tại, Mục Đạc, ông cụ Kiên, ông Trắc cùng nhiều giáo dân đã họp bàn xây dựng nơi cầu nguyện chung.

Các cụ Gioan Baotixita Đàm Văn Cẩm, ông Phaolô Dương Văn Chỉ và ông Gioan Baotixita Lê Văn Ngô đứng ra mua mảnh đất của ông Xã Nệ rộng khoảng 450m².

Bà con cùng nhau dựng một nhà nguyện bằng khung gỗ, vách đất, mái lá. Công trình gồm ba gian: một gian dành cho bàn thờ và hai gian để giáo dân đọc kinh, tham dự Thánh lễ.

Sau khi hoàn thành, nhà nguyện được cha Phaolô Lê Trung Thịnh làm phép. Bà con sau đó cử đại diện đến gặp cha Thomas Phạm Ngọc Biểu, chánh xứ Phú Bình để xin hướng dẫn.

Dù công trình đã được xây dựng trước, cha Thomas vẫn chấp thuận và cho phép cử hành Thánh lễ vào chiều thứ Bảy hằng tuần.

Xây dựng nhà nguyện lần thứ hai và ý nghĩa tên gọi Vĩnh Hòa

Do ảnh hưởng của thời tiết và số giáo dân ngày càng đông, năm 1962 nhà nguyện được xây dựng lại với quy mô lớn hơn, gồm năm gian và thay mái lá bằng mái tôn.

Trong quá trình xây dựng, cộng đoàn từng có những bất đồng, nhưng qua đó mọi người nhận ra tầm quan trọng của sự hiệp nhất và tinh thần bác ái. Từ đó, bà con cùng nhau vượt qua khó khăn để xây dựng cộng đoàn vững mạnh hơn.

Tên gọi Vĩnh Hòa được hình thành từ hai địa danh: “Vĩnh” lấy từ Vĩnh Phúc, quê hương của phần đông giáo dân; “Hòa” lấy từ Phú Thọ Hòa, nơi cộng đoàn định cư. Đồng thời, cái tên này còn mang ý nghĩa về sự hòa hợp và gắn bó lâu dài.

Xây dựng nhà thờ Vĩnh Hòa năm 1968

Năm 1964, khi chính quyền Sài Gòn có dự án quy hoạch khu bãi rác Đô Thành thành cư xá Phú Thọ Hòa, nhà nguyện cũ nằm trong diện cần giải tỏa vì kết cấu không còn phù hợp.

Trước tình hình đó, cha Thomas Phạm Ngọc Biểu cùng các bậc cao niên và giáo dân quyết định xây dựng một ngôi nhà thờ mới bằng bê tông cốt thép trên nền đất cũ.

Để gây quỹ xây dựng, cha Thomas đặt các thùng tiết kiệm tại từng gia đình và hằng tháng đến thu nhận phần đóng góp của bà con. Nhờ sự chung tay của cộng đoàn, công trình được hoàn thành vào năm 1968.

Sau khi nhà thờ họ được xây dựng xong, Đức Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình đã đến dâng Thánh lễ tạ ơn, khánh thành và ban Bí tích Thêm Sức cho các em thiếu nhi.

Giai đoạn phát triển sau năm 1975

Biến cố năm 1975 khiến đời sống vật chất và tinh thần của giáo dân Vĩnh Hòa gặp nhiều thử thách. Một số gia đình phải đi kinh tế mới, đời sống sinh hoạt tôn giáo bị ảnh hưởng, việc học giáo lý của thiếu nhi gặp nhiều khó khăn.

Tuy nhiên, cộng đoàn vẫn không ngừng phát triển. Số giáo dân tăng nhanh từ khoảng 1.000 người lên hơn 2.000 người, đến năm 1991 đạt khoảng 2.700 người.

Đầu những năm 1980, bà cụ Khuê cùng bà cụ Điều đã vận động mua thêm phần đất còn lại của bà Thọ nhằm mở rộng và chỉnh trang khuôn viên nhà thờ.

Cuối năm 1990, Đức Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình bổ nhiệm cha Giuse Mai Văn Rự phụ trách nhà nguyện Vĩnh Hòa, mở ra giai đoạn phát triển mới cho cộng đoàn.

Giờ lễ Nhà Thờ Vĩnh Hòa

Nhà thờ Vĩnh Hòa hiện là nơi sinh hoạt đức tin của đông đảo giáo dân trong khu vực. Các Thánh lễ, giờ cầu nguyện và hoạt động mục vụ được duy trì thường xuyên để phục vụ cộng đoàn.

Lịch giờ lễ có thể thay đổi theo từng thời điểm trong năm, đặc biệt vào các dịp lễ trọng và mùa phụng vụ. Giáo dân nên liên hệ trực tiếp với nhà thờ để cập nhật thông tin chính xác.

Kết luận

Từ những bước chân di cư đầu tiên sau năm 1954, cộng đoàn Vĩnh Hòa đã trải qua hành trình dài đầy gian khó nhưng giàu tình hiệp nhất. Những ngôi nhà nguyện đơn sơ ngày đầu đã trở thành nền móng cho một cộng đoàn Công giáo phát triển, nơi lưu giữ truyền thống đức tin, tình yêu thương và tinh thần đoàn kết của nhiều thế hệ giáo dân.

1. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Vĩnh Hiệp Mới Nhất (Gò Vấp, TPHCM)
2. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Vạn Thành Mới Nhất Đà Lạt
3. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Văn Quán Mới Nhất