Giờ Lễ Nhà Thờ Nghĩa Hoà Mới Nhất

Giáo xứ Nghĩa Hòa được hình thành từ cộng đồng giáo dân di cư vào miền Nam năm 1954. Từ những ngày đầu chỉ có vài chục gia đình dựng nhà trên vùng đất còn nhiều ruộng lúa, giáo xứ từng bước phát triển thành một cộng đoàn đông đảo, có nhà thờ, trường học, hội quán cùng nhiều hoạt động mục vụ và xã hội. Hành trình của Nghĩa Hòa gắn liền với nhiều thế hệ linh mục, giáo dân và những thay đổi của vùng Chí Hòa – Tân Bình.

Những ngày đầu thành lập Giáo xứ Nghĩa Hòa năm 1954

Năm 1954, trong cuộc di cư vào miền Nam, Cha Đaminh Đinh Huy Năng, khi đó là Cha xứ Nghĩa Chính, cùng ông chánh trương và khoảng vài chục gia đình đến tạm cư tại khu trường đua ngựa Phú Thọ.

Trong quá trình tìm nơi ổn định cuộc sống, đoàn đến khu vực gần Giáo xứ Chí Hòa và gặp hai gia đình từ Ngọc Cục và Bồng Tiên đã mua nhà của người địa phương để sinh sống. Vùng đất lúc đó còn khá rộng, phần lớn thuộc quyền quản lý của Tòa Giám mục Sài Gòn và được người dân lĩnh canh để trồng lúa, trồng hoa lài.

Sau quá trình vận động, Phủ Tổng Ủy Di Cư và chính quyền tỉnh Gia Định chấp thuận cho cộng đồng định cư tại đây. Ban đầu, khoảng 500m² đất ruộng được sang lại. Đến trung tuần tháng 10/1954, những gia đình đầu tiên bắt đầu đào đất, đắp nền và dựng nhà.

Thánh lễ đầu tiên và tên gọi Nghĩa Hòa

Ngày 29/10/1954, một nhóm thanh niên đã đắp một nền nhỏ giữa ruộng lúa, dựng bốn cây tràm làm cột và lợp tàu lá dừa thành một ngôi nhà nguyện đơn sơ. Một chiếc bàn của người dân địa phương được mượn làm bàn thờ.

Ngày 1/11/1954, đúng lễ Các Thánh, Cha Đaminh Đinh Huy Năng cử hành Thánh lễ đầu tiên tại đây. Giáo dân đứng giữa ruộng dự lễ trong hoàn cảnh hết sức thiếu thốn, có nơi bùn ngập đến mắt cá chân.

Cũng trong dịp này, cộng đoàn thống nhất chọn tên Nghĩa Hòa, mang ý nghĩa Nghĩa Chính tại vùng Chí Hòa, đồng thời nhận Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội làm bổn mạng.

Một ban điều hành trại định cư sau đó được thành lập, gồm Cha xứ giữ vai trò giám đốc tinh thần, cụ Bùi Chuyên làm trưởng trại, ông Nguyễn Văn Y làm phó trại và ông Nguyễn Văn Hịch phụ trách thư ký.

Xây dựng nhà nguyện và phát triển cộng đoàn

Đến tháng 3/1955, Nghĩa Hòa đã có hàng trăm gia đình sinh sống. Cha xứ và giáo dân dựng một nhà nguyện gồm 5 gian, sử dụng cột gỗ, mái lá và vách bằng ván. Đây trở thành nơi cử hành Thánh lễ thường xuyên và được phép đặt Mình Thánh Chúa.

Đầu năm 1956, dân số trong trại đã vượt hơn 3.000 người. Trong thời gian này, một số gia đình chuyển đến các vùng định cư khác như Cái Sắn hoặc Hố Nai để nhận đất làm nhà và canh tác. Tuy nhiên, những gia đình mới tiếp tục chuyển đến nên cộng đồng Nghĩa Hòa vẫn không ngừng phát triển.

Xây trường học và Nhà thờ Nghĩa Hòa

Năm 1957, Cha xứ mua thêm đất và xây dựng trường Tiểu học Bán công Thánh Giuse, tiền thân của trường Trần Văn Đang sau này. Trường có ban giám hiệu cùng khoảng 16 giáo viên, đáp ứng nhu cầu học tập của con em trong khu vực.

Cùng thời gian đó, giáo xứ bắt đầu xây dựng nhà thờ và nhà xứ kiên cố hơn. Nhà thờ được dựng tại vị trí hiện nay với cột bê tông, tường gạch và mái fibro, sức chứa khoảng 600 đến 700 người. Ban đầu nhà thờ chưa có tháp chuông; công trình này được bổ sung khoảng hai năm sau.

Hình thành 11 giáo khu của Giáo xứ Nghĩa Hòa

Trong giai đoạn 1958 – 1960, Cha xứ tiếp tục mở rộng địa bàn bằng việc sang thêm những khu đất xung quanh. Cộng đồng giáo dân lúc này có khoảng 5.000 người và được tổ chức thành 11 khu họ.

Các giáo khu gồm Kitô Vua, Thánh Giuse, Thánh Phanxicô Xaviê, Thánh Têrêxa, Thánh Antôn, Đức Mẹ Mông Triệu, Thánh Phêrô, Đức Mẹ Dâng Con và Thánh Vinh Sơn. Một số khu sau này được tách ra để hình thành những giáo xứ độc lập như Antôn, Vinh Sơn và một phần Lộc Hưng.

Đặc biệt, cộng đồng giáo dân gốc Phú Nhai cùng Cha xứ đã xây dựng Đền khấn Thánh Vinh Sơn, tạo nên một điểm sinh hoạt tôn giáo quan trọng trong khu vực.

Đời sống Giáo xứ Nghĩa Hòa giai đoạn 1961 – 1975

Bên cạnh sinh hoạt tôn giáo, Nghĩa Hòa còn chú trọng tạo công ăn việc làm cho người dân. Giáo xứ từng tổ chức các cơ sở dệt chiếu, dệt vải và thành lập Hợp tác xã Liên Minh. Chợ Nghĩa Hòa cũng được hình thành trong giai đoạn này, góp phần ổn định cuộc sống của cư dân.

Năm 1969, Cha phó Mai Chí Thành cùng các gia đình trên nhiều tuyến đường vận động xây hệ thống cống thoát nước và tráng xi măng đường, giúp cải thiện tình trạng ngập lầy vào mùa mưa.

Khi số giáo dân ngày càng tăng, nhà thờ cũ không còn đáp ứng đủ nhu cầu. Vì vậy, đầu năm 1971, giáo xứ khởi công xây lại thánh đường với chiều dài 57m, rộng 17m và tháp chuông cao 32m. Công trình hoàn thành ngay trong năm.

Phát triển giáo dục tại Nghĩa Hòa

Khoảng năm 1970, một nhóm cựu viên chức trong giáo xứ vận động nguồn hỗ trợ để xây dựng trường Trung học Nghĩa Hòa, tạo điều kiện cho con em trong khu vực được học tập gần nhà.

Sau khi hoàn thành, trường được bàn giao cho ngành giáo dục Gia Định quản lý và sau đó đổi tên thành trường Nguyễn Gia Thiều.

Cha Mai Chí Thành cũng vận động xây dựng lại trường Thánh Giuse thành Trung tâm Giáo dục Thánh Giuse, giảng dạy đến lớp 9. Đây chính là cơ sở của trường Trần Văn Đang ngày nay.

Sự hình thành các Giáo xứ Vinh Sơn và Xây Dựng

Trong thập niên 1970, Cha Lương Hoàng Kim về phục vụ tại Đền khấn Vinh Sơn và dần xây dựng một chương trình mục vụ riêng cho khu vực này. Hoạt động tại Vinh Sơn ngày càng độc lập và sau đó chính thức trở thành một giáo xứ.

Cùng thời gian, Cha Nguyễn Quang Lãm xây dựng Nhà nguyện Xây Dựng. Khu vực này cũng từng bước phát triển thành một cộng đoàn riêng.

Do đặc điểm phức tạp của các giáo xứ di cư, thời kỳ này hình thức “giáo xứ tòng nhân” được áp dụng khá phổ biến, giáo dân có thể lựa chọn sinh hoạt tại giáo xứ phù hợp với mình.

Giáo xứ Nghĩa Hòa sau năm 1975

Sau năm 1975, đời sống xã hội có nhiều biến động. Một số gia đình trong giáo xứ chuyển về các vùng quê hoặc ra nước ngoài sinh sống. Từ cuối thập niên 1970, các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp tại Nghĩa Hòa dần hoạt động trở lại, góp phần ổn định đời sống người dân.

Bên cạnh những thay đổi về dân cư, sinh hoạt tôn giáo vẫn được duy trì và trở thành điểm gắn kết cộng đồng qua nhiều giai đoạn.

Giai đoạn Cha Đaminh Bùi Quang Tuyến coi sóc Giáo xứ

Cuối năm 1991, Tòa Tổng Giám mục bổ nhiệm Cha Đaminh Bùi Quang Tuyến làm chánh xứ Nghĩa Hòa, kế nhiệm Cha Đaminh Đinh Huy Năng.

Cha tiến hành củng cố Hội đồng Mục vụ, các giáo khu và đoàn thể. Nhiều hoạt động đạo đức được tổ chức thường xuyên như đọc kinh Mân Côi, rước tượng Đức Mẹ đến các gia đình, trình diễn Thánh ca và tổ chức trang trọng những đại lễ Giáng Sinh, Phục Sinh.

Năm 1992, giáo xứ xây hàng rào khuôn viên nhà thờ, sơn sửa thánh đường và bổ sung các tượng Thánh. Những năm sau đó, phần cung thánh, mái nhà thờ và khuôn viên tiếp tục được chỉnh trang.

Sắp xếp lại địa giới các giáo khu

Trong quá trình phát triển, địa giới Giáo xứ Nghĩa Hòa được Tòa Tổng Giám mục điều chỉnh lại.

Một phần khu 4 được chuyển về Giáo xứ Nam Hòa. Khu 5 và khu 8 thuộc về Giáo xứ Lộc Hưng. Khu 6 trở thành Giáo xứ Antôn, trong khi khu Đền Thánh Vinh Sơn chính thức trở thành Giáo xứ Vinh Sơn.

Một phần khu 1 và khu 7 cũng được tách để thuộc Giáo xứ Xây Dựng. Sau những lần điều chỉnh này, Nghĩa Hòa còn 7 giáo khu với khoảng 4.500 giáo dân.

Kỷ niệm 50 năm thành lập Giáo xứ Nghĩa Hòa

Cuối năm 2003, Cha Giuse Vũ Hữu Hiền được bổ nhiệm làm chánh xứ Nghĩa Hòa, kế nhiệm Cha Đaminh Bùi Quang Tuyến.

Trong thời gian phục vụ, Cha tiếp tục hoàn thiện Hội quán, chỉnh sửa cung thánh, thay hệ thống âm thanh, lát lại nền nhà thờ, mở rộng gác đàn và tiền đình, nâng sân nhà thờ và xây dựng Nhà Chầu Thánh Thể thường trực.

Đặc biệt, giáo xứ chuẩn bị tổ chức Năm Thánh Nghĩa Hòa nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành lập Giáo xứ, 1954 – 2004. Đây là dấu mốc quan trọng ghi nhận chặng đường hình thành và trưởng thành của cộng đoàn.

Giáo xứ Nghĩa Hòa từ năm 2006

Cuối năm 2006, Tòa Tổng Giám mục bổ nhiệm Cha Giuse Nguyễn Đức Quang làm chánh xứ, kế nhiệm Cha Giuse Vũ Hữu Hiền được cử đi du học. Thánh lễ nhậm chức được cử hành ngày 29/12/2006.

Cha Giuse Nguyễn Đức Quang tiếp tục tổ chức lại các hội đoàn, tu sửa Hội quán, nâng cấp hệ thống âm thanh, xây dựng gác đàn, Nhà Hài cốt và chuẩn bị sửa chữa Nhà xứ đã xuống cấp.

Trong công tác mục vụ, Cha chú trọng việc quản lý cộng đoàn và thường xuyên đến thăm các gia đình nhằm tìm hiểu hoàn cảnh, đời sống cũng như nhân sự của từng khu vực trong giáo xứ.

Hành trình phát triển của Giáo xứ Nghĩa Hòa

Từ một nhà nguyện nhỏ dựng giữa ruộng lúa năm 1954, Giáo xứ Nghĩa Hòa đã trải qua nhiều giai đoạn xây dựng, mở rộng và điều chỉnh địa giới. Qua nhiều thế hệ linh mục và giáo dân, giáo xứ không chỉ phát triển đời sống đức tin mà còn đóng góp vào giáo dục, sinh hoạt cộng đồng và đời sống xã hội tại địa phương. Những dấu mốc lịch sử ấy đã tạo nên diện mạo Nghĩa Hòa ngày nay.

1. Giờ Lễ Nhà Thờ Nghĩa Ải Mới Nhất
2. Giờ Lễ Nhà Thờ Nam Xá Mới Nhất
3. Giờ Lễ Nhà Thờ Nam Thái Mới Nhất (Tân Bình, TPHCM)