Giờ Lễ Nhà Thờ Nam Thái Mới Nhất (Tân Bình, TPHCM)

Giáo xứ Nam Thái tọa lạc trên đường Cách Mạng Tháng Tám, khu vực Tân Bình, TP.HCM, gần ngã ba Ông Tạ. Giáo xứ được hình thành từ cộng đoàn giáo dân di cư vào miền Nam sau năm 1954. Trải qua nhiều giai đoạn xây dựng và phát triển, từ một khu định cư với nhà nguyện đơn sơ, Nam Thái từng bước hình thành cơ cấu giáo xứ ổn định, xây dựng thánh đường mới và phát triển đời sống mục vụ phong phú.

Giai đoạn hình thành trại định cư Nam Thái

Sau Hiệp định Genève ngày 20/7/1954, nhiều gia đình Công giáo từ miền Bắc di cư vào miền Nam để lập nghiệp. Thời điểm đó, khu vực Giáo xứ Nam Thái ngày nay vẫn còn khá hoang vắng, với một căn biệt thự nối liền dãy nhà trệt gồm bảy gian. Công trình này trước đây thuộc sở hữu của một gia đình sĩ quan Pháp và được hiến lại cho Tòa Giám mục Sài Gòn trước khi họ trở về nước.

Ngày 16/8/1954, linh mục Đaminh Vũ Đức Triêm, Chánh xứ Cổ Việt thuộc Giáo phận Thái Bình, cùng một số giáo dân di cư vào Sài Gòn. Sau thời gian tạm trú tại Hố Nai, Biên Hòa, đoàn đến khu vực ngã ba Ông Tạ vào khoảng trung tuần tháng 9/1954 và được Tòa Giám mục chấp thuận cho lưu trú tại căn biệt thự nói trên.

Số giáo dân từ Cổ Gia và nhiều địa phương khác tìm đến ngày càng đông. Cha Đaminh Vũ Đức Triêm đã xin Tòa Giám mục cấp đất để cộng đoàn ổn định cuộc sống. Sau đó, khoảng ba mẫu đất ruộng thuộc Sở Hưu Dưỡng Chí Hòa, khu vực Tân Việt ngày nay, được dành làm nơi định cư.

Đúng 4 giờ sáng ngày 22/1/1955, Cha Đaminh dâng Thánh lễ tạ ơn tại căn biệt thự trước khi dẫn giáo dân Cổ Việt đến vùng đất mới. Khu vực cũ được giao lại cho cộng đồng đồng hương Cổ Gia. Các gia đình tiếp tục mua lại nhà, vườn rau và từng bước hình thành trại định cư.

Ông Vũ Đình Hào đảm nhận vai trò Trưởng trại, ông Phạm Văn Nhưỡng phụ trách công việc hành chính. Về đời sống đức tin, cộng đoàn thời gian đầu được Cha Huân thuộc trại Nam Hòa hỗ trợ chăm sóc mục vụ.

Thành lập Giáo xứ Nam Thái và xây dựng nhà thờ đầu tiên

Đầu năm 1956, Cha Đaminh cùng các vị cao niên và đại diện cộng đoàn tổ chức cuộc họp để tiến hành bầu Ban Hành Giáo và xúc tiến việc thành lập giáo xứ.

Tên gọi Nam Thái được thống nhất lựa chọn, trong đó “Nam” gợi nhớ Nam Định và “Thái” gắn với Thái Bình, thể hiện sự kết hợp giữa những cộng đồng giáo dân từ hai vùng quê miền Bắc.

Không lâu sau, Tòa Giám mục chính thức công nhận Giáo xứ Nam Thái. Linh mục Batôlômêô Nguyễn Quang Vinh, còn được gọi là Cha Chính Ân, trở thành vị linh mục tiên khởi chăm sóc giáo xứ. Ngài sửa lại căn biệt thự cũ thành nhà nguyện phục vụ cộng đoàn. Tuy nhiên, vì sức khỏe yếu nên ngài chỉ ở Nam Thái một thời gian trước khi chuyển đi dưỡng bệnh.

Giai đoạn 1957 – 1960, linh mục Giuse Phạm Thanh Nhân được giao phụ trách giáo xứ. Năm 1958, ngài cho xây thêm ba gian phía cuối nhà nguyện, tạo thành không gian nhà thờ rộng rãi hơn. Công trình được hoàn thiện vào dịp lễ Đức Mẹ Mân Côi tháng 10/1958.

Trong thời gian này, nhiều hội đoàn bắt đầu được thành lập như Dòng Ba Đaminh, Hiệp hội Thánh Mẫu, Hội Con Cái Đức Mẹ, Nghĩa Binh Thánh Thể và ca đoàn.

Giáo xứ Nam Thái phát triển từ năm 1960 đến 1975

Từ năm 1960 đến năm 1967, linh mục Giuse Lai Hữu Chí đảm nhận việc coi sóc Giáo xứ Nam Thái. Hội đồng Giáo xứ được thành lập và cộng đoàn được phân chia thành năm khu họ.

Đầu năm 1961, nhà nguyện cũ được tháo dỡ. Cha xứ cho xây thêm bốn gian phía trước nối với ba gian đã có, qua đó hình thành ngôi thánh đường tương đối hoàn chỉnh của Giáo xứ Nam Thái. Nhà xứ và trường học bằng gỗ, mái lợp ngói cũng được xây dựng trong giai đoạn này.

Ngày 14/6/1967, nhân dịp lễ kính Thánh Tâm Chúa Giêsu, linh mục Antôn Trần Văn Bật được bổ nhiệm về dẫn dắt Giáo xứ Nam Thái. Sau khi nhận nhiệm vụ, ngài tổ chức lại Ban Hành Giáo, các khu họ và củng cố hoạt động của các đoàn thể.

Ngày 19/10/1969, nhân Khánh Nhật Truyền Giáo, Đức Giám mục Giáo phận đến chủ tế Thánh lễ tạ ơn và khánh thành Trường Tiểu học Têrêsa. Đây vừa là nơi học tập của trẻ em, vừa trở thành địa điểm sinh hoạt của các hội đoàn trong giáo xứ.

Đoàn Thiếu Nhi Thánh Thể cũng được thành lập trong thời kỳ này, góp phần hoàn thiện hệ thống sinh hoạt mục vụ dành cho nhiều lứa tuổi.

Năm 1970, nhằm thay thế hệ thống chuông điện cũ, giáo xứ đặt mua một bộ chuông đồng từ Pháp nhờ sự đóng góp của cộng đoàn và các ân nhân. Đức cha Phanxicô Xaviê Trần Thanh Khâm đã cử hành nghi thức làm phép chuông.

Sau khi gác chuông hoàn thành, Đức Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình đến thăm Giáo xứ Nam Thái và chủ tế Thánh lễ tạ ơn khánh thành công trình.

Ngày 20/5/1974, linh mục Phaolô Bùi Văn Phổ được sai đến hỗ trợ Cha Antôn trong công việc mục vụ và điều hành giáo xứ.

Tái lập các hội đoàn và chuẩn bị xây thánh đường mới

Đầu năm 1992, dưới sự hướng dẫn của cha xứ, Hội đồng Giáo xứ bắt đầu tái lập và củng cố các đoàn thể Công giáo. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho kế hoạch xây dựng một ngôi thánh đường mới.

Huynh đoàn Đaminh, vốn đã hoạt động từ trước năm 1975, tiếp tục duy trì sinh hoạt. Trong tháng 3 và tháng 4/1993, một số tổ chức khác lần lượt được củng cố hoặc thành lập như Hội Gia Trưởng, Hội Các Bà Mẹ Công Giáo, Giới Trẻ và Ban Giáo Lý.

Ngày 13/6/1993, Giáo xứ long trọng mừng kính Thánh Antôn, bổn mạng của Cha Cố, đồng thời kỷ niệm Ngân khánh Linh mục của Cha Phaolô Bùi Văn Phổ. Trong dịp này, Cha Phaolô dành số tiền mừng lễ đóng góp vào quỹ tái thiết thánh đường.

Ngày 13/10/1993, nhân lễ Đức Mẹ Fatima, cộng đoàn chính thức phát động kế hoạch xây dựng nhà thờ mới. Giáo dân trong toàn xứ đồng lòng hưởng ứng qua nhiều hình thức tiết kiệm và đóng góp.

Thiếu nhi tham gia kế hoạch nhỏ, giới trẻ nuôi heo đất, các gia trưởng tiết giảm một phần chi tiêu hằng ngày và các bà mẹ cùng chung tay dành dụm kinh phí. Tinh thần chung của cộng đoàn thời điểm đó được thể hiện qua khẩu hiệu: “Tất cả vì ngôi thánh đường thân yêu.”

Xây dựng và khánh thành Thánh đường Giáo xứ Nam Thái

Ngày 3/12/1993, Giáo xứ Nam Thái nhận được giấy phép xây dựng với tổng diện tích công trình khoảng 667 m².

Ngày 8/12/1993, vào lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, Đức Giám mục Batôlômêô Nguyễn Sơn Lâm chủ tế Thánh lễ đặt viên đá đầu tiên, chính thức mở đầu công trình xây dựng thánh đường mới.

Ngày 1/1/1994, cộng đoàn long trọng cử hành lễ Đức Maria Mẹ Thiên Chúa, cầu nguyện và phó thác công trình cho sự che chở của Đức Mẹ. Sau Thánh lễ, các hạng mục xây dựng chính thức được triển khai.

Trong thời gian thi công, Thánh lễ hằng ngày được chuyển sang khu vực đài Đức Mẹ Lộ Đức thuộc Giáo khu 2. Nhiều giáo dân tham gia lao động công ích, đóng góp công sức và vật chất để công trình được tiến hành thuận lợi.

Đúng 8 giờ ngày 20/7/1994, Giáo xứ tổ chức lễ thượng kèo. Cha Cố Antôn làm phép các vì kèo trước sự hiện diện của đông đảo cộng đoàn. Khoảng 8 giờ 30 phút, vì kèo đầu tiên được đưa lên mái nhà thờ.

Ngày 15/8/1994, lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời, bổn mạng của Giáo xứ Nam Thái, được cử hành trọng thể tại phần cung thánh của ngôi nhà thờ mới khi phần xây dựng cơ bản đã hoàn thiện. Từ thời điểm này, các Thánh lễ hằng ngày được chuyển trở lại nhà thờ.

Đến trung tuần tháng 9/1994, Hội đồng Mục vụ quyết định xây dựng thêm nhà xứ để phục vụ các lớp giáo lý cũng như hoạt động của các đoàn thể.

Ngày 1/1/1995, Đức Giám mục Batôlômêô Nguyễn Sơn Lâm chủ tế Thánh lễ tạ ơn và khánh thành ngôi Thánh đường Giáo xứ Nam Thái.

Năm 1995, số nhân danh của giáo xứ được thống kê là 2.463 người.

Những dấu mốc của Giáo xứ Nam Thái sau năm 1995

Ngày 15/8/1996, nhân lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời, Hội đồng Mục vụ thay mặt cộng đoàn tổng kết chặng đường khoảng 40 năm hình thành và phát triển của Giáo xứ Nam Thái.

Qua nhiều biến động, giáo xứ từng bước xây dựng đời sống cộng đoàn theo tinh thần hiệp nhất, yêu thương, bác ái và nhiệt thành.

Ngày 13/6/2000, trong bầu khí Năm Thánh 2000, Giáo xứ tổ chức Thánh lễ tạ ơn nhân dịp Kim khánh Linh mục và mừng thượng thọ Cha Cố Antôn Trần Văn Bật, đồng thời kỷ niệm 32 năm linh mục của Cha Phaolô Bùi Văn Phổ.

Thánh lễ có sự hiện diện của Đức Giám mục Giuse Trần Xuân Tiếu, cùng Cha Tổng Đại diện Tổng Giáo phận TP.HCM, Cha Hạt trưởng Chí Hòa và nhiều linh mục đồng tế.

Từ đầu năm 1994, Cha Cố Antôn đã từng bước trao một số nhiệm vụ điều hành giáo xứ cho Cha Phaolô. Đến ngày 10/11/2001, linh mục Phaolô Bùi Văn Phổ chính thức nhận nhiệm vụ Chánh xứ Nam Thái theo quyết định của Tòa Tổng Giám mục TP.HCM.

Tháng 12/2002, giáo xứ tái lập sinh hoạt Legio Mariae. Ngày 15/2/2004, Hội Ái Hữu Giáo Chức được thành lập với sự tham gia của những giáo viên và giáo lý viên đang hoặc từng phục vụ trong lĩnh vực giáo dục. Đến ngày 15/2/2006, Hội trưởng Hội Giáo Chức chính thức trở thành thành viên Hội đồng Mục vụ Giáo xứ.

Cơ cấu Hội đồng Mục vụ Giáo xứ Nam Thái

Theo quy chế của Giáo phận TP.HCM từ năm 1995, các tên gọi trước đây như Hội đồng Giáo xứ, Ban Hành Giáo hay Ban Đại Diện được thống nhất thành Hội đồng Mục vụ Giáo xứ.

Hội đồng Mục vụ cộng tác với cha xứ trong việc tổ chức đời sống đạo, phụng vụ và các hoạt động chung của cộng đoàn.

Ban Thường vụ Hội đồng Mục vụ gồm năm thành viên đại diện cho năm giáo khu, với các chức danh gồm một chủ tịch, hai phó chủ tịch, một thư ký và một thủ quỹ.

Ban Hành Giáo của mỗi giáo khu gồm ba thành viên: trưởng khu, phó khu và thư ký kiêm thủ quỹ.

Giáo xứ duy trì nhiều đoàn thể như Huynh đoàn Đaminh, Hội Thánh Tâm, Hội Các Bà Mẹ Công Giáo, Giới Trẻ, Ban Giáo Lý, Legio Mariae và Hội Giáo Chức.

Mỗi đoàn thể có ban chấp hành và tổ chức các hoạt động phụng vụ, xã hội phù hợp với mục đích của mình.

Các ca đoàn tại Giáo xứ Nam Thái

Hoạt động thánh nhạc giữ vai trò quan trọng trong đời sống phụng vụ của Giáo xứ Nam Thái. Theo cơ cấu được ghi nhận, giáo xứ có các ca đoàn như:

• Ca đoàn Đức Mẹ Mân Côi.
• Ca đoàn Cêcilia.
• Ca đoàn Thánh Gia, trực thuộc Hội Thánh Tâm và Hội Các Bà Mẹ.

Các ca đoàn phục vụ Thánh lễ và những dịp lễ trọng, góp phần tạo nên đời sống phụng vụ trang nghiêm và sốt sắng của cộng đoàn.

Địa giới Giáo xứ Nam Thái

Tháng 10/2005, thực hiện việc điều chỉnh địa giới theo hướng dẫn của Giáo phận TP.HCM, Giáo xứ Nam Thái chuyển một số hộ gia đình phía đối diện nhà thờ trên đường Cách Mạng Tháng Tám về Giáo xứ Xây Dựng.

Đồng thời, Nam Thái tiếp nhận một số gia đình thuộc Giáo họ Vinh Sơn từ Giáo xứ An Lạc, tập trung tại khu vực hẻm 175 Phạm Văn Hai.

Theo địa giới được xác lập sau quá trình điều chỉnh, Giáo xứ Nam Thái nằm trên đường Cách Mạng Tháng Tám, khu vực Tân Bình, TP.HCM. Phạm vi giáo xứ kéo dài từ khu vực số nhà 100, đầu hẻm 98, đến khoảng số nhà 254, gần khu vực trường mầm non. Các tuyến hẻm bên trong kéo dài về phía kênh Nhiêu Lộc.

Nhà thờ nằm cách ngã ba Ông Tạ khoảng 30 m về hướng trung tâm thành phố. Phía Đông giáp Giáo xứ An Lạc; phía Tây Bắc giáp Giáo xứ Thái Hòa; phía Nam giáp Giáo xứ Xây Dựng; phía Bắc giáp khu vực kênh Nhiêu Lộc và Giáo xứ Vinh Sơn; phía Đông Bắc giáp kênh Nhiêu Lộc và Giáo xứ Tân Chí Linh.

Tháng 3/2006, Cha xứ tiếp tục điều chỉnh ranh giới các giáo khu. Một phần các hộ thuộc Giáo khu 2, từ khu vực hẻm 235 Phạm Văn Hai kéo dài về phía kênh Nhiêu Lộc, được chuyển sang Giáo họ Vinh Sơn để hình thành Giáo khu 5 mới.

Giáo xứ Nam Thái ngày nay

Từ những gia đình Công giáo di cư giữa thập niên 1950, Giáo xứ Nam Thái đã trải qua nhiều giai đoạn hình thành, ổn định và phát triển. Những ngôi nhà tạm ban đầu dần được thay thế bằng nhà nguyện, thánh đường, trường học và các công trình phục vụ mục vụ.

Qua nhiều thế hệ linh mục, tu sĩ, chức việc và giáo dân, tinh thần đoàn kết vẫn trở thành nền tảng quan trọng trong đời sống của cộng đoàn Nam Thái. Ngôi thánh đường hôm nay không chỉ là nơi cử hành phụng vụ mà còn ghi dấu hành trình đức tin, sự hy sinh và công sức chung của nhiều thế hệ giáo dân.

1. Giờ Lễ Nhà Thờ Nam Hưng Mới Nhất (Hóc Môn)
2. Giờ Lễ Nhà Thờ Nam Hoà Mới Nhất (Tân Bình, TPHCM)
3. Giờ Lễ Nhà Thờ Nam Hải Mới Nhất (Quận 8, TPHCM)