Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Phường Đúc Mới Nhất

Giáo xứ Phường Đúc, trước đây thường được gọi là họ Thợ Đúc hoặc Trường An, là một trong những cộng đoàn Công giáo có lịch sử lâu đời tại Huế. Sự hình thành và phát triển của giáo xứ gắn với các Thừa sai Dòng Tên, những giáo dân tiên khởi, các chứng nhân đức tin và đặc biệt là ông Jean de la Croix – người thợ đúc súng phục vụ triều đình chúa Nguyễn vào thế kỷ XVII.

Trải qua nhiều thời kỳ cấm đạo, chiến tranh và biến động xã hội, cộng đoàn Phường Đúc vẫn duy trì đời sống đức tin và để lại nhiều dấu tích quan trọng trong lịch sử Công giáo tại Huế.

Giờ lễ Nhà Thờ Giáo Xứ Phường Đúc

Giờ lễ tại Nhà Thờ Giáo Xứ Phường Đúc có thể thay đổi theo từng thời điểm, các dịp lễ trọng, lễ bổn mạng hoặc chương trình mục vụ của giáo xứ. Giáo dân và khách hành hương nên theo dõi thông báo trực tiếp của giáo xứ để cập nhật lịch Thánh lễ chính xác trước khi tham dự.

Sự ra đời của Giáo xứ Phường Đúc

Vùng Phường Đúc xưa nằm gần khu vực Hổ Quyền, Thành Lồi và hữu ngạn sông Hương. Đây là vùng đất gồm nhiều gò đồi, vườn cây và những khu dân cư hình thành từ khá sớm.

Theo các tư liệu của Linh mục Léopold Cadière, cộng đoàn Công giáo tại khu vực Thợ Đúc có thể xuất hiện từ khoảng nửa đầu thế kỷ XVII. Một số tín hữu có thể đã được rửa tội trong thời kỳ Linh mục Alexandre de Rhodes truyền giáo tại vùng Thuận Hóa.

Sự phát triển rõ rệt của cộng đoàn gắn liền với ông Jean de la Croix, một người Công giáo làm nghề đúc súng đại bác cho triều đình chúa Nguyễn.

Ông Jean de la Croix và nhà thờ đầu tiên tại Thợ Đúc

Jean de la Croix là người có vai trò đặc biệt trong những năm đầu của cộng đoàn Công giáo Thợ Đúc. Ông làm nghề đúc súng đại bác và được chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần trọng dụng.

Nhờ vị trí của mình trong triều đình, Jean de la Croix đã xin phép chúa cho một Linh mục đến cư trú gần lò đúc súng để chăm sóc đời sống tôn giáo cho gia đình và những người Công giáo trong khu vực.

Khoảng giữa thế kỷ XVII, một nhà thờ nhỏ được xây dựng cạnh nhà ông. Đây không đơn thuần là một căn nhà được sử dụng tạm thời làm nơi đọc kinh mà là một nơi thờ phượng tương đối hoàn chỉnh.

Các Thừa sai đã đến đây dâng lễ, giải tội, ban các bí tích và hướng dẫn đời sống đức tin cho cộng đoàn.

Những chiếc vạc đồng và đại bác có niên đại từ năm 1659, 1660, 1662, 1671, 1673 và 1674 cũng góp phần xác nhận hoạt động của Jean de la Croix tại Huế trong giai đoạn này.

Các Thừa sai Dòng Tên tại Giáo xứ Thợ Đúc

Nhà của Jean de la Croix dần trở thành một địa điểm quan trọng đối với hoạt động truyền giáo tại Huế.

Một trong những Linh mục đầu tiên đến đây là Cha Dominique Fuciti, thuộc Dòng Tên. Ngài được phép cư trú và phục vụ cộng đoàn trong nhiều năm.

Sau Cha Fuciti còn có nhiều vị Thừa sai khác như Cha Giuse Candone, Cha Barthélémy d’Acosta và Cha Phêrô Belmonte.

Trong bối cảnh việc truyền đạo thường xuyên bị hạn chế, nhà thờ Thợ Đúc trở thành nơi tương đối an toàn để các Linh mục cử hành phụng vụ và chăm sóc giáo dân.

Cha Phêrô Belmonte và biến cố năm 1700

Cha Phêrô Belmonte, người Ý, đến Đàng Trong khoảng năm 1692 và phục vụ tại Thợ Đúc.

Trong dịp lễ Giáng Sinh, một cuộc diễn về mầu nhiệm Kitô giáo được tổ chức tại nhà thờ. Sự việc sau đó gây phản ứng từ chính quyền và trở thành một trong những nguyên nhân khiến cộng đoàn gặp nhiều khó khăn.

Ngày 13/3/1700, Minh vương Nguyễn Phúc Chu ban lệnh cấm đạo. Các Linh mục và nhiều giáo dân bị bắt.

Cha Phêrô Belmonte bị giam giữ và chịu nhiều cực hình. Sau gần ba tháng trong tù, Ngài qua đời ngày 27/5/1700.

Thi hài của Ngài được Cha Antôn Arnedo xin nhận và an táng tại nền nhà thờ Thợ Đúc vừa bị phá hủy.

Cha Phêrô Belmonte được xem là một trong những Thừa sai Dòng Tên đầu tiên hy sinh tại khu vực này.

Ông Thơ Mật và việc đón Đức Cha Lambert de la Motte

Trong lịch sử giáo xứ, các ông Câu họ đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt trong thời kỳ việc truyền đạo gặp nhiều hạn chế.

Một trong những người nổi bật là ông Thơ Mật.

Năm 1675, Đức Cha Lambert de la Motte đến kinh lý Đàng Trong và ở tại nhà ông Thơ Mật trong khoảng 15 ngày.

Trong thời gian này, nhà ông trở thành nơi giáo dân tập trung đọc kinh và lãnh nhận các bí tích. Các Thầy giảng từ Thừa Thiên, Quảng Trị và Quảng Bình cũng đến gặp Đức Cha.

Theo tư liệu của Linh mục Nguyễn Văn Ngọc, khoảng 4.500 người đã lãnh nhận Bí tích Thêm Sức và khoảng 300 người được rửa tội trong dịp này.

Ông Cai Phó – chứng nhân đức tin của Thợ Đúc

Một nhân vật khác được nhắc đến nhiều là ông Cai Phó.

Năm 1714, khi Minh vương ban sắc lệnh cấm đạo, nhiều tín hữu phải che giấu ảnh tượng, bàn thờ và các vật dụng tôn giáo. Một số tín hữu làm việc trong đội ngự lâm quân cũng bị buộc phải từ bỏ đức tin.

Ông Cai Phó kiên quyết không chối đạo dù được chúa yêu cầu.

Sau đó ông bị tịch thu tài sản, triệt hạ nhà cửa và chịu án lao dịch.

Khi được tha vào khoảng năm 1715, ông trở lại Thợ Đúc, mua một khu vườn gần Thành Lồi rồi xây nhà nguyện và một cơ sở chăm sóc người đau yếu.

Nhà nguyện này tiếp tục trở thành nơi giáo dân tập trung cầu nguyện và tham dự Thánh lễ.

Các Thừa sai từng hoạt động tại Thợ Đúc

Trong khoảng thế kỷ XVII và XVIII, nhiều Thừa sai đã từng hiện diện tại khu vực Thợ Đúc.

Năm 1665, Cha Antôn Hainques cải trang thành người Nhật để đến Huế và ở tại nhà Jean de la Croix khoảng một tháng.

Năm 1666, hai Linh mục Rivas và d’Acosta được đưa từ Hội An ra Thợ Đúc nhưng sau đó bị phát hiện và phải rời đi.

Năm 1675, Đức Cha Lambert de la Motte trở lại Đàng Trong và lưu trú tại nhà ông Thơ Mật.

Đến cuối thế kỷ XVII, trong bối cảnh những cuộc cấm đạo ngày càng gay gắt, nhiều nhà thờ bị phá hủy và các Thừa sai phải liên tục thay đổi nơi cư trú.

Từ Vĩnh An đến Khe Tre – Thượng Bốn

Sau khi nhà thờ gần lò đúc của Jean de la Croix bị phá, cộng đoàn Thợ Đúc phải tìm một địa điểm mới an toàn hơn.

Khoảng năm 1702-1704, Cha De Sennemand mua đất tại vùng Khe Tre, nay thuộc khu vực Thượng Bốn. Đây là vùng nằm sâu hơn về phía núi, ít bị chính quyền chú ý.

Tại đây, Ngài xây dựng cơ sở mục vụ và khoảng năm 1710 thành lập cộng đoàn Mến Thánh Giá.

Sau khi Cha De Sennemand qua đời năm 1730, thi hài Ngài được đưa về Thợ Đúc an táng.

Cha De Flory sau đó tiếp tục sửa chữa nhà thờ, xây dựng tu viện Mến Thánh Giá và một cơ sở chăm sóc người bệnh.

Khu vực Khe Tre trở thành địa điểm quan trọng của họ Thợ Đúc trong khoảng hai thế kỷ.

Tòa Giám mục và Đại Chủng viện tại Thợ Đúc

Không chỉ là một giáo họ lâu đời, Thợ Đúc còn từng giữ vai trò quan trọng đối với tổ chức Giáo hội tại Huế.

Khoảng năm 1741, một Đại Chủng viện được thành lập dưới chân Thành Lồi nhằm đào tạo hàng giáo sĩ bản địa. Khóa đầu tiên có khoảng 24 chủng sinh.

Sau khi được chọn làm Giám mục, Đức Cha Lefebvre trở về Huế và sửa chữa nhà thờ Thợ Đúc để sử dụng làm nơi cư trú và hoạt động mục vụ.

Ngày 1/5/1748, Đức Cha Lefebvre truyền chức Giám mục cho Đức Cha Bennetat tại nhà thờ Thợ Đúc.

Đến tháng 4/1882, dưới thời Đức Cha Caspar, Cha Renauld tiếp tục xây dựng một Đại Chủng viện gần bờ sông Hương thuộc khu vực Thợ Đúc.

Tháng 11/1882, Đại Chủng viện khai giảng với 42 chủng sinh. Tuy nhiên do địa hình thấp và đất bùn, cơ sở này được chuyển sang Phú Xuân vào tháng 10/1888.

Thánh Emmanuel Nguyễn Văn Triệu và Giáo xứ Phường Đúc

Một trong những nhân vật đặc biệt gắn với Phường Đúc là Thánh Emmanuel Nguyễn Văn Triệu.

Năm 1798, vua Cảnh Thịnh ban lệnh cấm đạo. Khi đó, Cha Emmanuel Triệu từ Đàng Ngoài vào Huế thăm mẹ đang sinh sống tại Thợ Đúc.

Trong thời gian này, các nữ tu bị bắt và thẩm vấn. Không muốn các nữ tu tiếp tục chịu khổ, Ngài đã công khai nhận mình là Linh mục.

Cha Emmanuel Nguyễn Văn Triệu bị bắt và xử trảm ngày 17/9/1798 tại khu vực gần đầu cầu Gia Hội ngày nay.

Sau khi vua Gia Long lên ngôi, thi hài của Ngài được cải táng về Dương Sơn vào năm 1803.

Ngày nay, một phần hài cốt của Thánh Emmanuel Nguyễn Văn Triệu được cung kính tại Nhà Thờ Giáo Xứ Phường Đúc.

Những giáo dân Phường Đúc sống chứng tá đức tin

Bên cạnh Thánh Emmanuel Nguyễn Văn Triệu, lịch sử giáo xứ còn ghi nhận nhiều giáo dân đã chịu khó khăn vì đức tin.

Ông Lê Hữu Quờn, con rể Thánh Phaolô Bường, bị bắt vào tháng 9/1833 và sau đó bị đày.

Ông Micae Lê Văn Cửu từng làm thông ngôn dưới triều vua Minh Mạng. Ông biết tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Pháp, từng đi Singapore và Batavia.

Khi thấy người thân bị bắt vì đạo, ông nhiều lần công khai bảo vệ đức tin và mong muốn được chịu chung số phận với những tín hữu khác.

Tư liệu giáo xứ còn ghi nhận nhiều người từng bị khắc chữ lên thân thể hoặc chịu các hình phạt khác trong thời kỳ cấm đạo.

Vụ án Thảo Tượng

Thảo tượng là hình phạt buộc tù nhân phải đi cắt cỏ để nuôi voi cho triều đình.

Trong lịch sử Phường Đúc, nhiều tín hữu từng chịu hình phạt này vì không chịu từ bỏ đạo.

Dưới thời Minh vương Nguyễn Phúc Chu, một số quân nhân Công giáo bị khắc chữ trên trán, mang xiềng ở cổ và chân rồi bị buộc làm công việc cắt cỏ nuôi voi.

Ông Cai Phó là một trong những trường hợp nổi tiếng nhất.

Ngoài ra còn có ông Đamianô, người Thợ Đúc.

Theo truyền thống địa phương, mười hai người từng chịu án thảo tượng được an táng tại khu vực Thượng Bốn. Năm 1999, phần mộ được chỉnh trang nhằm gìn giữ ký ức về những chứng nhân đức tin.

Vụ kiện Le Poivre và ảnh hưởng đối với giáo xứ

Năm 1749, thương nhân người Pháp Le Poivre đến Đàng Trong để tìm cơ hội thương mại.

Một tranh chấp liên quan đến người phiên dịch Micae Cường khiến chính quyền nghi ngờ các Thừa sai.

Hậu quả là Đức Cha Lefebvre cùng nhiều Linh mục bị bắt. Một số cơ sở tôn giáo bị phá hủy hoặc tịch thu tài sản.

Các Thừa sai sau đó bị đưa vào Hội An để rời Đàng Trong.

Sự kiện này tác động mạnh đến đời sống mục vụ của Thợ Đúc vì cộng đoàn đang có nhiều Linh mục phục vụ thì đột ngột rơi vào tình trạng thiếu người chăm sóc.

Đến khoảng năm 1752, tình hình mới dần ổn định trở lại.

Những di tích tôn giáo gắn với Giáo xứ Phường Đúc

Lịch sử lâu đời đã để lại tại Phường Đúc và khu vực lân cận nhiều địa điểm gắn với các chứng nhân đức tin.

Một trong số đó là khu vực Thượng Bốn, nơi được cho là có phần mộ của những tín hữu từng chịu án thảo tượng.

Ngoài ra còn có địa điểm tưởng niệm Thánh Phaolô Bường và Thánh Marchand Du.

Những dấu tích này góp phần làm cho Phường Đúc trở thành một vùng đất đặc biệt trong lịch sử Công giáo tại Huế.

Cồn Dã Viên và các chứng nhân tử đạo

Cồn Dã Viên là dải đất nằm giữa sông Hương, gần khu vực cầu Bạch Hổ hiện nay.

Trong thời kỳ cấm đạo khoảng năm 1700, nơi đây từng được sử dụng để giam giữ một số tín hữu Công giáo.

Bốn người gồm Phaolô Sô, Vinh Sơn Đôn, Tađêô Nên và Antôn Ký được cho là đã bị giam trong cũi và chịu đói khát cho đến chết.

Trong thời gian chịu hình phạt, các vị vẫn động viên những tín hữu khác giữ vững đức tin.

Những con đường làng Thợ Đúc

Khoảng năm 1700, chính quyền cho thu giữ một số hài cốt các vị tử đạo đang được lưu giữ tại nhà thờ Thợ Đúc.

Các hài cốt sau đó bị đưa ra rải trên đường nhằm ngăn giáo dân tiếp tục tôn kính.

Vì vậy, những con đường cũ tại làng Thợ Đúc cũng trở thành một phần trong ký ức lịch sử của cộng đoàn.

Trại giam Thương Bạc – Bạch Hổ

Trong thời kỳ phân sáp dưới triều vua Tự Đức, nhiều giáo dân Thợ Đúc bị bắt và đưa đến trại giam nằm trong khu vực từ Thương Bạc đến Bạch Hổ.

Theo tư liệu địa phương, nhà giam được dựng bằng tranh, xung quanh có hào và chất sẵn rơm.

Những giáo dân từ 15 tuổi trở lên khi bị bắt có thể bị khắc hai chữ “Tả đạo” cùng tên địa phương lên cơ thể.

Giai đoạn này tiếp tục trở thành một phần đau thương nhưng quan trọng trong lịch sử cộng đoàn.

Từ họ Thợ Đúc đến Giáo xứ Phường Đúc

Trong quá khứ, cộng đoàn từng được gọi bằng nhiều tên khác nhau như Thợ Đúc, Trường An hay Phường Đúc.

Năm 1854, dưới thời Đức Cha Pellerin, hai xóm Vĩnh An và Trường Đồng được hợp thành một họ đạo và mang tên Trường An.

Đến năm 1906, Cha Patinier cho xây dựng nhà thờ theo kiến trúc Việt Nam tại khuôn viên nhà thờ Phường Đúc hiện nay.

Từ cộng đoàn nhỏ hình thành quanh lò đúc súng thế kỷ XVII, Phường Đúc dần phát triển thành một giáo xứ có truyền thống lâu đời của Tổng Giáo phận Huế.

Giá trị lịch sử của Giáo xứ Phường Đúc

Lịch sử Giáo xứ Phường Đúc không chỉ gắn với quá trình hình thành một cộng đoàn Công giáo mà còn phản ánh nhiều giai đoạn quan trọng của lịch sử truyền giáo tại miền Trung Việt Nam.

Từ nhà thờ nhỏ của Jean de la Croix, sự hiện diện của các Thừa sai Dòng Tên, các thời kỳ cấm đạo cho đến việc hình thành Tòa Giám mục và Đại Chủng viện, Phường Đúc từng giữ một vị trí đáng chú ý trong đời sống Công giáo tại Huế.

Những chứng nhân như ông Thơ Mật, ông Cai Phó, Cha Phêrô Belmonte, Thánh Emmanuel Nguyễn Văn Triệu cùng nhiều giáo dân vô danh đã góp phần hình thành truyền thống đức tin của cộng đoàn.

Ngày nay, Nhà Thờ Giáo Xứ Phường Đúc không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo của giáo dân địa phương mà còn là một địa điểm lưu giữ ký ức về hành trình hơn ba thế kỷ của Công giáo trên vùng đất cố đô.

1. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Phước Tường Mới Nhất
2. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Phước Thành Mới Nhất
3. Giờ Lễ Giáo Xứ Nhà Thờ Phước Hòa Mới Nhất